Сөзсіз білім алушы қай заманда болсын алға озып, бірінші қатарда тұратыны айдан анық! Біздің салтымызда да, тегімізде де, дінімізде де білімді адамдарды аса құрметтеген. Себебі, дінімізде білім алуды- парыз еткен, ал ғұрпымызда “Тал бесіктен жер бесікке дейін білім ал” деп маңызды міндеттеріміздің біріне қойып, орнын бекітіп қойған.
Біздің ғұмыр бойы қолымыздағы байлығымыздың бірі де-білім десек те қателеспес едік. Өйткені, біздің қараңғы өмірімізді жарықтандырушы шамшырақ іспеттес. Өмір жолындағы кедергілер мен мәселелерді біліміміздің арқасында түйінің шеше аламыз. Алға қойған мақсаттарымыздың орындалуына нақты іс-әрекеттер мен біліміміз арқылы белгілі бір жетістікке жете аламыз.
Алла Тағаланың кітабы Құран кәрімнің алғашқы түскен аяты білім алуға шақырады. Бізді жоқтан бар еткен Ұлы Раббымыз, сүйікті пайғамбарымыз Мұхаммедке ﷺ:
اقْرَأْ بِاسْمِ رَبِّكَ الَّذِي خَلَقَ (1) خَلَقَ الْإِنْسَانَ مِنْ عَلَقٍ (2) اقْرَأْ وَرَبُّكَ الْأَكْرَمُ (3) الَّذِي عَلَّمَ بِالْقَلَمِ (4) عَلَّمَ الْإِنْسَانَ مَا لَمْ يَعْلَمْ (5)
«Оқы! Сені жаратқан Раббыңның атымен оқы! Ол адамды ұйыған қаннан жаратқан. Оқы! Раббың аса ардақты. Ол қаламмен (хат жазуды) үйретті. Адамға білмеген нәрселерді білгізді,» -деп, Құранның ең алғашқы аяты «оқы» деп түскен. («Алақ» сүресі,1-5 аяттар)
Алла Тағала Құран Кәрімде білімнің артықшылығын бізге былай баяндайды:
قُلْ هَلْ يَسْتَوِي الَّذِينَ يَعْلَمُونَ وَالَّذِينَ لَا يَعْلَمُونَ إِنَّمَا يَتَذَكَّرُ أُولُواْ الْأَلْبَابِ (9)
«Білетіндер мен білмейтіндер тең ба? Шын мәнінде ақыл иелері ғана ғибрат ала алады!», деген. («Зумар» сүресі, 9-аят)
Осы аяттарға қарап-ақ білім алушы әрі оған сай амал етушінің қадірі өте жоғары екенін аңғаруға болады. Әрі білімсіз адам мен білімді адамның айырмашылығы жер мен көктей. Себебі біріншісі-құрдан құр қол қусырып, басқаға айып тағып отыратын болса, екіншісі-ізденіп, ойланып, амал етеді.
Бір күні 10 адам Әлидің (ол кісіге Алла разы болсын) алғырлығы мен білімін тексеру мақсатында кезектесіп барып, бәрі бірдей «Білім артық па, байлық артық па?» деген сұрақ қояды. Әзірет Әли (р.а.) еш мүдірместен, 10 адамның сұрағына он түрлі жауап береді.
Әрине, байлықтан білім артық!
Білім – пайғамбарлардан қалған мирас! Байлық – Перғауын мен Қарынбайдан қалған мирас;
Білім артық! Білімді адамның адал достары көп. Ал бай адамның амал достары көп;
Білім артық! Білім – досты көбейтеді. Байлық – дұшпанды көбейтеді;
Білім артық! Білім – қанша жұмсалса да азаймайды. Байлық – жұмсаған сайын азая береді;
Білім артық! Білімді ұрылардан сақтаудың қажеті жоқ. Байлықты өмір бойы ұры-қарыдан қорғаумен өтесің;
Білім артық! Білімің артқан сайын адамдар саған қызығады. Байлығың көбейген сайын сені көреалмаушылар қатары артады;
Білім артық! Білімің қанша көп болса да есеп жүргізбейсің. Байлығың артқан сайын оның есебі де артады;
Білім артық! Білімің қанша артса да бүлінбейді. Байлық артқан сайын бұзылады (не сені бұзады);
Білім артық! Білім – кісілік пен кішілікті һәм адамгершілікті арттырады. Байлық – керісінше, сараңдық пен қомағайлықты күшейтеді;
Білім артық! Нағыз білімді адам орынды сөз сөйлеп, салиқалығы артады. Байлығы мол адам мақтаншақ келеді. Істерінде астамшылық танытады, – дейді.
Жалпы айтқанда, тоқсан ауыз сөздің тобықтай түйіні- қазіргі таңда біз діни біліммен дүниеуи білімді ұштастыруымыз керек. Себебі бізден алдын өткен ата-бабаларымыз, мұсылман елінің ғалымдары білімнің алуан түрлі бағыттарын, салаларын меңгерген болатын. Әрі білімді біз тал бесіктен жер бесікке дейін алуға міндеттіміз.
Қаратал ауданы, “Орталық” мешітінің бас имамы: Бердібек Нұқтарұлы